Voetbalstad Berlijn (2): De vergane gloriedagen van het DDR-voetbal

In een eerder artikel beschreven we al de povere staat van het voetbal in Berlijn. Vaandeldrager Hertha BSC heeft dan wel een plekje in de Europa League bereikt, de club werd ternauwernood zesde in de Bundesliga. Als enige hoofdstad in Europa heeft Berlijn geen hoogvlieger in de voetballerij. Dat wil zeggen: het huidige Berlijn. In DDR-tijden had Oost-Berlijn zijn eigen ´Bayern München´. Tien keer op rij werd Dynamo Berlin in de jaren ´80 kampioen. Maar het team implodeerde begin jaren ´90 net zo sterk als de DDR-partijleiding die haar had opgericht.  

Lokomotive Leipzig

Het is een van de allereerste voetbalwedstijden die ik me kan herinneren: Ajax- Lokomotive Leipzig, de finale van de Europa Cup 2 in 1987. Als jongetje van zeven zat ik voor de buis, en zag Marco van Basten tijdens die finale in Athene de enige goal maken. Wat ik destijds helemaal niet besefte, was hoe bijzonder het eigenlijk was dat de tegenstander van Ajax, Lokomotive Leipzig, de finale had gehaald. Dat de club uit Oost-Duitsland kwam, wist ik wel. Maar wat dat nou eigenlijk helemaal was, die DDR? Dat besef kwam pas later; toen de Muur al weg was. Maar wat overeind bleef, was dat dit team uit Leipzig mijn eerste kennismaking was met dit opmerkelijke land. Op de voet gevolgd door de DDR-teams die het jaar erop meededen aan de Europa Cup: Dynamo Berlin en Dynamo Dresden. En door schaatsende sterren als Uwe-Jens May, Karin Kania en Katharina Witt, tijdens de Winterspelen van ´88.

DDR-Oberliga

Binnen de Oost-Duitse dictatuur was sport naar buiten toe een van de belangrijkste uithangborden. De DDR behaalde gigantische Olympische successen in de jaren ´70 en ´80. Maar ook voetbal speelde in die jaren een rol van betekenis. Iedere voormalig DDR-burger kan zich nog goed de 1-0 overwinning op West-Duitsland tijdens het WK 1974 voor de geest halen. Of de Europa Cup 2-overwinning van de 1. FC Magdeburg, in 1973/74, toen AC Milan verslagen werd in een legendarisch lege Kuip (want waar mochten DDR-fans naartoe reizen?). En niet in de laatste plaats: de gouden medaille tijdens de Olympische Spelen van 1976. Pronkstuk van de DDR-voetbalhistorie.

Dynamo Berlin

In het huidige, herenigde Duitsland heeft Berlijn, als vrijwel enige hoofdstad van Europa, op voetbalgebied geen team van formaat. Die verhoudingen lagen in Ostberlin, Hauptstadt der DDR, wel anders. Na de gloriedagen van 1. FC Magdeburg en Dynamo Dresden in de jaren ´70, kwam de kampioen in het decennium daarna steevast uit Oost-Berlijn: tien seizoenen achter elkaar werd het voornaamste team uit de hoofdstad, BFC Dynamo Berlin, in de jaren ´80 kampioen. Dat het team in 1953 opgericht was door de partijleiding van de DDR, was daarbij uiteraard puur toeval. Net als het feit dat clubvoorzitter Erich Mielke beter bekend was als chef van de Stasi. Typerend is ook de eindklassering van Dynamo in het seizoen na de ontmanteling van de Stasi begin 1990: tijdens het laatste seizoen van de DDR-Oberliga, 1990/91, eindigde Dynamo ontluisterend als elfde.

Door de zwakke prestatie in dit DDR-slotseizoen kwalificeerde Dynamo zich derhalve niet voor de Bundesliga of de 2. Bundesliga, maar moest het in de Oberliga gaan spelen, destijds de derde klasse. Sportief schittert de stijgende lijn sindsdien door afwezigheid: De keren dat Dynamo in de laatste kwarteeuw opzien baarde, ging het telkens om zijn hooligans. Tijdens de Regionalliga Nordost 2016/17 eindigde de voormalige Rekordmeister dit seizoen op de vijftiende plaats, drie punten achter – daar zijn ze weer – Lokomotive Leipzig.

Regionalliga

Toch is het is juist hier in de Regionalliga, voor de poorten van de derde divisie, dat de sporen van het DDR-voetbal nog ruimschoots aanwezig zijn. Het in vroeger dagen eveneens vermaarde Carl Zeiss Jena mag door haar kampioenschap volgend jaar op avontuur in de 3. Liga, om daar volgend seizoen de degens te kruisen met illustere ex-DDR-namen als Rot-Weiß Erfurt, Hansa Rostock, FSV Zwickau, Chemnitzer FC, Hallescher FC en de ooit zo vooraanstaande 1. FC Magdeburg. De enige voormalige teams uit de DDR-Oberliga die hoger geklasseerd staan, vinden we in de 2. Bundesliga: Dynamo Dresden, Erzgebirge Aue en de 1.FC Union Berlin.

En het dit seizoen zo opzienbarende RB Leipzig dan, hoor ik u denken? Dat is weer een heel ander verhaal, waar we hier niet verder op zullen ingaan. Op Union, de voetbaltrots van zuidoostelijk Berlijn, doen we dat volgende keer wel. Want juist die club laat de voetbalcultuur in de Duitse hoofdstad de laatste jaren weer ontzettend bloeien. Hoe en waarom, leest u in het laatste deel van dit drieluik.