De ´Russische´ Bevrijdingsdag van Berlijn: 9 mei, Tag des Sieges

Op 7 mei 1945 gaf de Duitse Wehrmacht zich over in Reims en was de Tweede Wereldoorlog definitief voorbij. Op 9 mei 1945, om 00.16 uur, herbevestigde Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel met zijn handtekening de Duitse capitulatie in het Berlijnse stadsdeel Karlshorst. In die nacht bereikte het nieuws van de overwinning ook Moskou. Sindsdien staat de 9e mei voor Rusland bekend als ´Tag des Sieges´. Die ook in Berlijn ieder jaar nog uitgebreid wordt gevierd.

Grote Vaderlandse Oorlog

In Rusland (en tevens een aantal andere landen) is de 9e mei gekozen als een nationale feestdag, een moment om de miljoenen soldaten te eren, die vielen in de Grote Vaderlandse Oorlog tegen het fascistische Duitsland. De Russische regering investeert de laatste jaren flink in de overwinningsparades op deze dag. Een strategie om het gevoel van nationale trots te versterken en de “historische waarheid” te verspreiden over de omvang van het oostfront en de littekens die de nationaal-socialististische vernietigingsoorlog hebben aangericht, aldus dit artikel van Zeit Online.

9 mei: Festiviteiten

In de Bondsrepubliek bestaat geen officiële herdenking (in de vroegere DDR overigens wel) van het einde van de Tweede Wereldoorlog en al helemaal niet in de vorm van bevrijdingsdag zoals die in Nederland op 5 mei gevierd wordt. Wel hebben prominente Duitse politici sinds de jaren ´80 de Duitse capitulatie (op 8 mei!) een dag van bevrijding genoemd.

Sinds 2008 organiseert de Berlijnse afdeling van de zogenaamde VVN-BdA (Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschistinnen und Antifaschisten) festiviteiten op de 9e mei op een passende locatie: het Sowjetisches Ehrenmal in Treptower Park. Deze organisatie heeft zich to doel gesteld de herinnering aan het verzet tegen het fascisme levend te houden, noemt de 8e mei expliciet als bevrijdingsdag (Tag der Befreiung) en organiseerde ook dit jaar (op 9 mei dus) de 72e verjaardag van de zege op Nazi-Duitsland.

9 mei: Stof voor conflict

Hoe belangrijk de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog (of Grote Vaderlandse Oorlog volgens de Russen) nog altijd is, laat het hedendaagse conflict tussen Oekraïne en Rusland zien. Het Russische nieuwsagentschap Russia Today maakte dit filmpje over het problematische verloop van deze dag in Oekraïne anno 2017. De Russen beschuldigen de Oekraïense regering ervan de geschiedenis te willen herschrijven.

TOURS EN EXCURSIES
De Tweede Wereldoorlog is altijd een centraal thema tijdens de tours en excursies van Berlijn op Maat. Geen gebeurtenis in de wereldgeschiedenis dit zo ingrijpend was (en waarbij Berlijn zo een belangrijke rol speelde). Naast de ´westerse´blik besteden wij hierin juist ook aandacht aan de ‘Russische kant van het verhaal’, de betekenis van het oostfront en de verovering en aansluitende bezetting van Berlijn door de geallieerden. Wij helpen u deze belangrijke historie te ervaren op de plekken waar het allemaal gebeurde, in de straten van Berlijn.
9 mei: Fotoverslag in Treptower Park

Tom Bergrath van Berlijn op Maat heeft de afgelopen jaren de herdenkingen steevast bezocht. Hij maakte in Treptower Park de volgende foto-impressie: