Berlijn in de Benelux (2): Huis Doorn, rustoord van de gevallen Kaiser

Om het belang van Berlijn mee te krijgen, hoef je niet per se in Berlijn te zijn. Ook in de Lage Landen zijn diverse plekken te vinden die de bewogen Berlijnse historie ademen. Het zijn ideale plekken bovendien om uw Berlijn-bezoek nog eens goed te herbeleven. Berlijn op Maat-gids Peter, die dit jaar pendelt tussen zijn beide thuissteden Berlijn en Rotterdam, zoekt voor Stadtgeist enkele van deze locaties op. Vandaag het tweede deel: het voor velen beruchte Huis Doorn, het laatste thuis van de laatste Duitse keizer, Wilhelm II.

Sleuteljaar 1918

In Nederland zal iedereen het jaar 1918 aanduiden als het eindjaar van de Eerste Wereldoorlog. En natuurlijk: daar is geen speld tussen te krijgen. Maar de betekenis van dit cruciale jaar is zoveel sterker: vooral in Duitsland is dat sterk te voelen, tot op de dag van vandaag.

1918 betekende voor Duitsland niet alleen het einde van de Eerste Wereldoorlog, maar ook het einde van de koninklijke (en sinds het ontstaan van Duitsland in 1871 keizerlijke) traditie van het oude Brandenburg en Pruisen: de Hohenzollern-dynastie, die bijna vijfhonderd jaar machthebbers in zijn midden had gehad, was met het vluchten en aftreden van Kaiser Wilhelm II weliswaar niet geheel doorbroken, hun lijn van de macht was dat wel.

Militaristisch heerser

Wat er daarna gebeurde, met zowel Wilhelm als met Duitsland? Er zijn boeken over volgeschreven. Wie in Berlijn het Deutsches Historisches Museum bezoekt, kan alleen al urenlang dwalen door de ruimtes over het broeiende, maar zo onrustige tijdsbestek 1918-1933, dat de voedingsbodem leverde voor die zo verschrikkelijke nazi-jaren die daarop volgden. Maar ook het historisch belang van de keizertijd komt in het DHM uitgebreid aan bod, inclusief de diverse donkere en duistere kanten. Want Kaiser Wilhelm II was, daar zijn de historici het wel over eens, een militaristisch heerser.

Toch ligt de plek om juist over die laatste Duitse keizer, die in 1914 Rusland, Frankrijk en Engeland zo enthousiast de oorlog verklaarde, meer te ervaren, niet in Berlijn of Potsdam, maar midden op de Utrechtse Heuvelrug. Huis Doorn werd – weet u het nog? – de plek waar de afgedankte keizer de laatste twee decennia van zijn leven in ballingschap doorbracht. En waar ook zijn gebalsemde stoffelijke resten zich nog altijd bevinden: in een mausoleum achter Wilhelms laatste ´paleis´.

Frederik de Grote

Hoe fraai het landgoed vandaag de dag nog altijd mag zijn, het is natuurlijk vooral de historische lading die Huis Doorn zo´n interessante plek maakt om te bezoeken. Wanneer je hier tijdens een rondleiding door de ruimtes wandelt, bekruipt je al gauw een gevoel van ongekende weelde. Kamer voor kamer schuifel je met gids langs de meubelstukken, schilderijen en kunstvoorwerpen die Wilhelm zo koesterde in zijn paleizen in Berlijn en Potsdam. Naast de vele portretten van Wilhelm zelve, springt ook de prominente aanwezigheid van beeltenissen van Frederik de Grote, in wiens voetsporen der Kaiser zo graag wilde treden, in het oog. Net als het wat volgestouwde karakter van verschillende ruimtes. Laten we het houden op ´plaatsgebrek´.

Negenenvijftig treinwagons met spullen liet hij in totaal vanuit Berlijn vervoeren. Het was maar een fractie van zijn bezit, net zoals Huis Doorn  maar een schim was in vergelijking met het reusachtige Stadtschloß. Toch leefde Wilhelm ook in zijn ballingschap – door hem aangevraagd om veroordeling te ontvluchten – op stand. Hij liet in de late jaren ´20 zelfs een garage bouwen voor zijn wagenpark. Dat hij zich met zijn bolides officieel enkel in een omtrek van vijftien kilometer rond zijn landgoed mocht begeven, leek voor hem daarbij een detail.

Nederland in de Eerste Wereldoorlog

Juist in deze oude keizerlijke garage bevindt zich sinds drie jaar een uiterst relevante tentoonstelling over het verloop van de Eerste Wereldoorlog. Niet alleen is deze kleine expo een must om een algeheel beeld van die ´Groote Oorlog´ te krijgen, ook worden verschillende manieren waarop het oorlogsverloop ook op het neutrale Nederland zijn uitwerking had, eenvoudig maar doeltreffend belicht.

Vanwege deze neutraliteit gaat de algemene kennis van WO1 in Nederland vaak niet verder dan de jaartallen 1914-1918. Juist daarom is een bezoek aan Huis Doorn een must voor iedereen die enig historisch inzicht wil krijgen over deze voor Europa zo cruciale periode.

Meer weten over de Eerste Wereldoorlog, de periode 1918-1933 of het Duitse Keizerrijk? We vertellen je er graag over tijdens onze tours. Maar dan in Berlijn.

Praktische informatie:

Museum Huis Doorn & Paviljoen Eerste Wereldoorlog

Langbroekerweg 10, 3941 MT Doorn, Nederland

Dinsdag t/m vrijdag van 13.00 – 17.00 uur.
Zaterdag en zondag van 12.00 – 17.00 uur.

Voor informatie over rondleidingen, toegangsprijzen en bereikbaarheid, zie de website van Huis Doorn.