Berlijn in de Benelux: Het Huis van de Europese Geschiedenis in Brussel

Om het belang van Berlijn mee te krijgen, hoef je niet per se in Berlijn te zijn. Ook in de Lage Landen zijn diverse plekken te vinden die de bewogen Berlijnse historie ademen. Het zijn ideale plekken bovendien om uw Berlijn-bezoek nog eens goed te herbeleven. Berlijn op Maat-gids Peter, die dit jaar pendelt tussen zijn beide thuissteden Berlijn en Rotterdam, zoekt voor Stadtgeist enkele van deze locaties op. Vandaag het eerste deel: het kersverse, zelfs nog nieuw ruikende, Huis van de Europese Geschiedenis in Brussel.
In alle berichtgeving rond het recente overlijden van Helmut Kohl kwam het geregeld aan de orde: de reusachtige rol die Kohl speelde in de ontwikkeling van het hedendaagse Europa. Dat geldt voor Berlijn net zo zeer: de stad is een sleutelstad in de recente Europese historie. Ook ver buiten de stad zijn er plekken waar het belang van Berlijn te zien, te merken en te voelen is.

Willy Brandt

In de Lage Landen is dit politieke en historische gewicht van Berlijn misschien nog wel het best te voelen in de Europese Wijk van Brussel. Niet alleen is een van de gebouwen van het Europees Parlement toepasselijk ´Willy Brandt´ genaamd, ook staan er verspreid over de Europese Wijk diverse stukken uit de Berlijnse Muur opgesteld. Er is in deze omgeving en context geen ontkomen aan: de Val van de Muur is de sleutelgebeurtenis geweest, die heeft geleid tot de hedendaage vormen van de Europese Unie.

Grensoverschrijdend

Dit gegeven is ook onmiskenbaar aanwezig in de nieuwste trots in de Europese Wijk: het afgelopen mei geopende Huis van de Europese Geschiedenis. Het is een peperduur, ambitieus museum, waar velen in de jarenlange aanloop met kritische en budgettaire blik naar gekeken hebben. Zou deze, pal achter het Europees Parlement gelegen locatie, immers geen veel te dure ophemeling zijn van de Europese Unie en gedachte, zonder bij de schaduwzijden stil te staan?

Van het nabijgegegen (eveneens fraai vormgegeven) Parlamentarium valt dat wellicht te zeggen, maar een eerste bezoek aan het Huis van de Europese Geschiedenis, werpt alle scepsis in 1 klap overboord. Het is een plek die er glansrijk in slaagt de bezoeker inzichten te geven in de moderne Europese historie (zelfs de Brexit heeft al een plekje in de vitrine gekregen), doordat het juist relatief ongekleurd boven nationale belangen staat.

Laten we immers niet vergeten dat historie zo vaak juist vanuit national(istisch)e bril geschreven wordt, en van oudsher door de winnaars wordt verteld. Een museum dat op het gebied van ´onze´ (Europese) geschiedenis diverse, grensoverschrijdende, perspectieven biedt, is dan ook een welkome verademing. En waar anders dan in Brussel?

Vernieuwende aanpak

Waar het Huis van de Europese Geschiedenis goed in slaagt, is het aanbrengen van overzichtelijke rode lijnen. Het museum legt de verbanden die je helpen de moderne Europese historie, en daarmee ook het nu, beter te begrijpen. En het doet dat bovendien op een visueel zeer aantrekkelijke en actieve manier. Wie enkele uren in het museum rondloopt, krijgt een zelfde soort gevoel als tijdens onze tours: je hebt je blik verruimd en je ogen geopend.

Waar hem dat in zit? Met name aan de vernieuwende aanpak van dit museum. In het Huis van de Europese Geschiedenis wordt historie hedendaagser gebracht dan ooit.

Draait een museum doorgaans niet om voorwerpen, uitlegborden en ellenlange lappen tekst? Niet hier. In het hele museum zijn geen tekstbordjes te vinden, alles gaat hier multimediaal. De tablet die je bij de ingang krijgt (op vertoon van je legitimatiebewijs) is je sleutel tot het ontsluiten van de collectie. Via speciale sensoren weet de tablet precies in welke ruimte je bent, om je daarbij per audio of tekst (in een van de 24 talen van de EU) de achtergronden uit de doeken te doen.

Totalitaire systemen

Sterk is ook de manier waarop film is ingezet om inzichten op te doen en verbanden te leggen tussen landen en tijdsgeesten. Zo is het even gedurfd als verhelderend om in een fraai geplaceerde video-installatie de totalitaire karakters van het Nationaal-Socialisme en het Stalinisme naast elkaar te plaatsen.

Ook wordt het verhaal van het zo magische jaar 1989 juist per film verteld: in een video-installatie met diverse op elkaar reagerende schermen. Natuurlijk is de Val van de Berlijnse Muur het moment dat we ons allemaal herinneren, en dat tijdens uw Berlijn-bezoek allicht centraal staat, maar wat er in diezelfde periode ook alweer gebeurde in Polen, Hongarije en de Baltische Staten? De multimediale manier waarop de vertelling plaatsvindt maakt het inzichtelijker dan ooit tevoren – en dat in slechts een tiental minuten. Zoals u ook in een paar minuten iets meer inzicht krijgt in die zo gecompliceerde slangenkuil van de oorlog in voormalig Joegoslavië.

De geest van Berlijn hangt overal

Zoals iedere historicus kan beamen, staat geen enkele gebeurtenis in de geschiedenis op zichzelf. Maar hoe de juiste verbanden te leggen tussen al die golven, besluiten, conflicten en opwellingen, in zovele verschillende landen en gebieden? Dit museum doet een moedige poging, en laat op fantastsische wijze zien hoe de golven van de moderne historie op elkaar inwerken.

Waar u ook kijkt, Eerste Wereldoorlog, Interbellum, Tweede Wereldoorlog, Koude Oorlog of daarna: de Berlijnse geest is alomtegenwoordig. Het maakt het museum, zeker voor de nieuwsgierigen onder u, een ultieme plek om direct te bezoeken na afloop van een tour met ons in Berlijn (of in de aanloop ernaartoe). En het mooiste? Het is nog gratis toegankelijk ook!

Bezoekersinformatie:

Huis van de Europese Geschiedenis
Belliardstraat 135
1000 Brussel
België

Openingstijden: Maandag: 13:00 – 18:00 uur. Dinsdag t/m vrijdag: 09:00 – 18:00 uur. Zaterdag en zondag: 10:00 – 18:00 uur. Entree: gratis (legitimatiebewijs verplicht)